Wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia) wordt 3 tot 20 m hoog. Vanuit de
horizontale hoofdwortels groeien veel dunne zijwortels loodrecht naar
beneden. De schors is glad en grijs. De jonge takken zijn dicht en zacht
behaard, Hetzelfde geldt voor de knoppen. De bladeren zijn geveerd met
5 tot 17 blaadjes, die 2 tot 6 cm lang zijn. Ze zijn langwerpig en aan de
voet aan beide zijden gezaagd. Ze zijn iets grijs door de dichte, zachte
beharing.
De boom bloeit in mei en juni met 0,8 tot 1 cm grote, crèmewitte bloemen
in een samengestelde, van boven platte of iets afgeronde bloeiwijze (tuil).
De onderste bloemstelen zijn zoveel langer dan de bovenste waardoor alle
bloemen ongeveer op dezelfde hoogte staan. De jongste bloem staat in het
midden. De bloemen bestaan uit 5 kroonbladen en een stamper met 2 tot 4
stijlen.
Vanaf augustus vertoont de lijsterbes 0,6 tot 1 cm grote, oranje tot vuurrode bessen. De bessen zijn bolvormig. De wilde lijsterbes groeit
op zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vrij droge tot vrij natte grond en komt voor in komt voor in bossen en houtwallen.
Toepassingen
De vruchten zijn erg zuur, maar rijk aan vitamine C. Een grote hoeveelheid onrijpe vruchten kan maag- en darmstoornissen veroorzaken.
De zaden bevatten een stof die waarschijnlijk deze verschijnselen veroorzaken, verwijder daarom de zaden. De vruchten kunnen,
eventueel gemengd met appels, worden gebruikt voor het maken van (wat zure) jam en confituren. De vruchten, bladeren en bloemen
kunnen gebruikt worden om thee van te zetten. Geroosterde bessen vormen een goede koffiesurrogaat.
Het hout van de lijsterbes is tamelijk hard, buigzaam en elastisch. Dunne stammen en takken kunnen gebruikt worden voor het maken van
o.a. palen, wandelstokken, handvatten voor werktuigen en fluiten. Grotere stammen voor het vervaardigen van o.a. meubels en voor snijwerk.
De lijsterbes levert ook goed brandhout. Schors en loof bevatten een hoog gehalte aan looistof en kan worden gebruikt bij het leerlooien.
Medische toepassingen
Het kauwen van een paar rode vruchten bevordert de stoelgang. Een thee van de bladeren is goed tegen diarree, krampen en maagklachten.
Het sap van de bessen is goed voor de maag. Kauw bij hoest per 12 uur langzaam een 8-tal gedroogde bessen, maar spuug wel de pitten
uit.
