Dranken

Ten tijde van de eerste jager- verzamelaars en van de eerste boeren valt te verwachten dat er naast water ook andere dranken

werden gedronken. Water kon toen direct uit beken en rivieren worden gedronken, maar samen met bepaalde kruiden kon er ook

thee worden gezet. Koffie kon worden verkregen door bepaalde plantenwortels en vruchten te roosteren. Ook kunnen bepaalde

bomen, zoals berk en esdoorn, sap leveren. Dit moet dan in het voorjaar worden afgetapt en is tot in de zomer bewaarbaar. Tevens

kan dit sap worden ingekookt tot siroop en suiker. Vruchtensap is eenvoudig te maken door allerlei vruchten apart of samen te

koken met water en honing of siroop. Voor het maken van alcoholische dranken kon honing worden gebruikt.

 

Water 

In bepaalde gebieden is het geen probleem om water te vinden, maar veilig drinkwater des te moeilijker. De begroeiing rond het

water is vaak een goede indicatie met betrekking tot de betrouwbaarheid van het water. De helderheid van water vertelt echter

niets over de mogelijk verontreiniging die er in aanwezig kunnen zijn. Alleen oppervlaktewater dat rechtstreeks uit een bron in de

grond komt is drinkbaar. Bij stilstaande poelen of meertjes is het risico van vervuiling groter dan bij een flink stromende beek.

Stromend water in moeras of veengebieden kan goed drinkwater vormen door plantendeeltjes er uit te filteren en vervolgens te

koken. Wel zal het water wat bruiner zijn en mogelijk wat zuurder smaken. Door het meekoken van houtskool kan de door planten-

resten veroorzaakte zurigheid worden vermindert.

 

Filteren

Troebel water helderder maken kan door het te filteren. Een makkelijke methode is het gebruik van (netel)doek of een kleine

mat van droog gras en daar het water doorheen te gieten. Ook het gebruik van meerdere filterlagen is mogelijk. Elke laag bestaat

uit een bepaalde materiaal: (fijn) kiezel, mos, fijn houtskool of zand. Een andere manier van filteren is het toevoegen van stukjes

houtskool. De houtskool neemt dan aarde en plantdeeltjes op. De kooltjes blijven drijven en kunnen dus makkelijk worden verwijderd.

Na het filteren moet het water nog wel gekookt worden. De grond zelf kan ook worden gebruikt als een natuurlijke filter. 
 

Water koken is de snelste en de meest veilige methode om water te zuiveren. Koken doodt alle ziekteverwekkers in het water,

ook virussen. De snelste manier om water te koken is het gebruik van hete-stenen-methode. Verhit stenen in een vuur totdat ze

roodgloeiend zijn. Haal een steen uit het vuur en stop hem in de met watergevulde pot, kom of kookzak. Zodra een steen stopt met

sissen, kan het er worden uitgehaald en een andere worden toegevoegd totdat het water kookt. Gebruik geen poreuze of natte

stenen en rotsen uit bijvoorbeeld waterlopen, beken en rivierbeddingen en vermijdt tevens schilferige stenen of plaatjes leisteen.

Die kunnen namelijk uiteen spatten.

 

Thee van zelfgeplukte, verse kruiden is niet alleen lekker maar ook nog gezond. Thee kan van

verschillende delen van veel bomen, struiken en planten worden gemaakt. De ingrediënten

van kruidenthee variëren van bladeren, bloemen, zaden, wortel, tak, bes of bast of een combinatie

hiervan. Elk met een eigen smaak. Niet alle kruiden zijn altijd voorhanden, omdat het niet het

goede seizoen is of omdat ze in een andere omgeving groeien, maar dan kunnen gedroogde

kruiden worden gebruikt. 

Voor thee van
bladeren of bloemen wordt vaak eerst een aftreksel gemaakt. Om een aftreksel

te maken leg dan de kruiden in een pot. Schenk er kokend water over en dek het af om verdamping

te voorkomen. Laat het een poosje trekken en giet het dan af. Over het algemeen wordt er één lepel

gebruikt voor een volle pot thee en voor verse kruiden 3 eetlepels. Voor een thee van wortel, bast,

tak, bes of zaad wordt meestal een afkooksel gemaakt. Snij daarvoor de wortel of bast in kleine

stukjes en kneus zaden met een stamper of de achterkant van een lepel. Gebruik ongeveer drie eetlepels kruiden en

overgiet dit met halve liter koud water. Laat het vijf minuten staan en dan aan de kook brengen. Het geheel 10 tot

20 min zachtjes laten koken en laten trekken.

 

Een combinatie van zowel bloemen, bladeren, wortel, bast en zaad is mogelijk. Maak dan eerst het afkooksel van de

wortel, bast, tak, bes of zaden. Schenk daarna het gezeefde aftreksel over de bloemen en bladeren en laat het nog 10 

tot 15 minuten trekken. De onderstaande planten, struiken en bomen vormen slechts een klein deel waarvan thee kan

worden gemaakt.

 

Dranken

Soort   

Benodigde deel

Soort

Benodigde deel

Aalbes

vrucht (gedroogd)

Aardbei  

blad

Berk

blad

Bernagie

bloem, blad (vers)

Bijvoet

bloemstengel 

Bosbes

vrucht

Braam

Blad (gedroogd)

Brandnetel

blad

Citroenmelisse

blad

Den

naalden, jonge scheuten

Dille

bloem, zaden

Dovenetel

gedroogde blad, bloem

Duizendblad

blad, bloemen

Eik

schors

Framboos

blad

Goudsbloem

bloemen

Guldenroede

bloemtrossen

Heemst

blad, bloemen

Heermoes

hele kruid

Hoefblad

blad

Hondsdraf

hele kruid

Hondsroos

vrucht, blad (gedroogd)

Hop 

blad, hopbellen

Kamille

bloemen

Klaver (rood)

bloem

Kleefkruid

hele plant

Korenbloem

bloem

Kweekgras

wortel

Lievevrouwebedstro

gedroogde blad, bloem

Linde 

bloem

Lijsterbes

vrucht, blad, bloem

Maarts viooltje

hele kruid

Madeliefjes

bloem, blad

Meidoorn

bloem, blad

Munt

blad

Paardebloem 

blad, wortel

Pimpernel

blad

Rozemarijn

blad

Salie

blad, bloem

Sleedoorn

vrucht

Smeerwortel

blad, wortel

St. Janskruid

blad, bloem

Tijm

blad

Valeriaan

wortel

Venkel 

zaden

Vlier

bloemen

Weegbree (smalle)

gedroogde blad

Wilgenroosje 

blad (gedroogd)

Zilverschoon

blad

 

 

Koffie Van noten en wortels kan een koffiesurrogaat worden gezet, maar dan moesten ze eerst worden geroosterd

en daarna worden vermalen Wortels moeten eerst drogen voordat ze worden geroosterd. Er zijn verschillende planten

die gebruikt kunnen worden om koffie te zetten. De wortels van verschillende planten kunnen ook samen worden gebruikt

om koffie te zetten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naast de bovenstaande planten kunnen ook geroosterde vruchten van de lijsterbes worden gebruikt als koffiesurrogaat.

 

 

 

 

 

 

Aardbei

wortel

Beuk

vrucht

Cichorei

wortel

Eik

vrucht

Kastanje (tamme) 

vrucht

Kleefkruid

vrucht

Klit

wortel

Kweek

wortel

Paardebloem

wortel

Peen (wilde)

wortel

Smeerwortel

wortel

Zevenblad

vrucht

Siropen zijn stroperige drankjes. Van een aftreksel of een afkooksel van kruiden kan een siroop worden gemaakt maken door

hieraan suiker of honing toe te voegen. Het helpt ook om de smaak van minder lekkere kruiden aangenamer te maken. Siroop

is ongeveer 12 maanden houdbaar.

 

Siroop op aftrekselbasis

Voor siroop op aftrekselbasis van bladeren en bloemen is er een gelijke hoeveelheid aftreksel en suiker of honing nodig.

Zet van bladeren en bloemen een thee en laat deze 15 minuten trekken. Zeef hierna de thee en verwarm zachtjes de vloeistof.

Voeg hierna suiker of honing toe. Het mengsel mag niet koken of aanbranden. Nadat het mengsel goed vermengd is, moet het

afkoelen en in afgesloten potten op een koele, donkere plaats worden bewaard.

Siroop op afkookselbasis

Een afkooksel wordt gemaakt van wortel, bast, tak, bes of zaad.  Daarvoor moet een wortel of bast in kleine stukjes worden

gesneden en zaden met een stamper worden gekneusd. Gebruik ongeveer drie eetlepels kruiden en overgiet dit met halve liter

koud water. Laat het vijf minuten staan. Het afkooksel moet 30 minuten zachtjes worden doorgekookt. Voeg hierna suiker of

honing toe. Het mengsel mag niet aanbranden of koken. Nadat het mengsel goed vermengd is, moet het afkoelen en in afgesloten

potten op een koele, donkere plaats worden bewaard.

 

Siroop van sap

Het sap van de esdoorn en de berk heeft een hoog suikergehalte. Door dit sap zachtjes in te laten koken ontstaat er een siroop.

 

Vruchtensap

Verzamel vruchten, maar pluk  geen aangetaste vruchten en trossen met veel verdroogde of te zachte bessen. Verwijder de

groene bessen uit trossen. Maak de vruchten schoon en breng het met honing of siroop en met zo weinig mogelijk water aan de kook.

Laat het daarna zachtjes doorkoken tot de vruchten zacht zijn. Plaats een zeef op een pot of kan en leg er een schone doek in.

Giet eerst het sap van de gekookte vruchten op de doek en schep er daarna de overgebleven vruchten op. Schep steeds een kleine

hoeveelheid, zodat sap nog door de doek kan lopen. Wring tenslotte alle sap uit de overgebleven vruchten door de punten van de doek

in één hand te nemen en met de andere hand de doek steeds meer aan te draaien. Stop als er pulp door de doek begint te komen.

Door sap kortstondig te verhitten kan het ongeveer een jaar bewaard worden op voorwaarde dat het koel en in afgesloten pot bewaard

wordt.

 

Van bijna alle soorten vruchten kan sap worden gemaakt. De hoeveelheid sap hangt af van de vruchtsoort. Gemiddeld genomen zijn

er 2 tot 3 kilogram vruchten nodig voor 1 liter sap. Er kan van de volgende planten vruchtensap worden gemaakt:

 

 

 

 

Limonade

Limonade is eenvoudig te maken door water aan siroop te voegen, maar ook door bloesem van sommige planten te gebruiken,
zoals van de vlier en de linde. Om hiervan limonade te maken
moeten de bloemen of bloemschermen met water worden
overgegoten tot ze net bedekt zijn. Het  geheel moet 4 à 5 dagen in de zon trekken. Daarna kunnen de bloemen zacht worden
uitgeknepen en gezeefd. De limonade moet dan in goed afsluitbare potten of kannen worden gedaan en koel worden bewaard. 

     Naar boven

 

Aardbei

Aalbes

Appels

Bosbessen

Bramen

Jeneverbes

Peren

Sleedoorn

Vlierbessen

Zuurbes